Toktamış Han Kimdir Kısaca

'Tarih Bölümü' forumunda Ezlem tarafından 23 Oca 2011 tarihinde açılan konu

  1. Toktamış Han Hakkında bilgi


    Toktamış Han
    Altınordu hanlarından. Babası Mangışlak Hâkimi Tuli Hoca olup, annesi Künçek Hâtundur. 1341de doğdu. Babasının, Akordu Hanı Urus Han tarafından öldürülmesiyle, 1375te Timur Hanın yanına sığındı. Timur Han'dan iyi muâmele ve yakın alâka gördü. Otrar ve Savran şehirleriyle, hâkimiyet alâmetlerinden bayrak, asker, at ve davul verildi. Toktamış, bu târihten îtibâren yaptığı seferlerle, 1378de Sığnakı, 1379da Temür Meliki mağlup ederek, Doğu Deşt-i Kıpçakı; 1380de Kıyat Mamayı yenerek Batı Deşt-i Kıpçakı zaptetti. Altınordu birliğini yeniden kurdu.

    Rus knezlerinden Dimitri Donskoyun merkezi Moskovaya elçi göndererek, itaat etmesini bildirdi. Dimitrinin bu isteği reddetmesi üzerine, ordusunun başında harekete geçen Toktamış Han, birkaç günlük bir muhârebeden sonra Moskovaya girdi. 24.000 Rus askeri öldürüldü ve pek çok ganimet ele geçirildi. Büyük oğlu Vasili rehin olarak Altınordu merkezine gönderen ve beş yıllık haracını ödeyen Dimitri, yeniden antlaşmaya muvaffak oldu. Böylece Toktamış Han, Altınordu Devletini, Rusyada tekrar en büyük devlet hâline getirdi.

    Toktamış Han, Timur Han İrandayken, Timurlulara âit Harezmde adına para kestirdi. Âzerbaycan ve Kafkasyayı almak için faaliyete geçti. 1384-1385 kışında, Tebrizi yağmalattı. Mısır Memlûklarıyla iyi münâsebetlerde bulundu. Toktamış Hanın bu faâliyetlerini, Timur Han kendisine ihânet kabul etti. Toktamış Han, 14 Nisan 1395te Terek Nehri boyunda Timurlulara yenildi. Altınordu başşehri Saraydan Timur Han tarafından çıkarılınca kaçtı. Toktamış Han, Timur Han tarafından, İtil boyundaki Ükok şehrine kadar tâkip edildiyse de yakalanmadı.

    Timur Hanın Âzerbaycana çekilmesiyle, tekrar toparlanmaya çalıştı. Terek yenilgisinden sonra, Altınordu Hanı îlân edilen Temür Melik ve onun destekçisi Emir Edigü ile mücâdele etmek zorunda kaldı. 1397de yenilerek, Litvanya Prensi Vitovtun mültecisi oldu. Litvanyalıların, Temür Melikle mücâdelesine katıldıysa da tekrar yenildi. 1399dan 1405 yılına kadar kaçak yaşadı. Emir Edigünün adamları tarafından dâimâ arandı. Timur Han'dan özür dileyip, affedildiği de rivâyet edilir. Toktamış Hanın, Sibiryada, 1405teki ölümünün, Emir Edigünün fedâilerince gerçekleştirildiği kabul edilir.

    Toktamış Han, Altınordu Hânedanının bilinen ilk çalışkan, güçlü hükümdarıdır. Cesur olup, bitmek tükenmek bilmeyen bir azme sâhipti. Toktamış Han, dünyânın en büyük hükümdârlarından Timur Han ve devrinde, çok kudretli, zekî Emir Edigü ile mücâdele etmesine rağmen, Altınordu Devletini, Rusyada en güçlü devlet hâline getirdi. Rus knezliklerinin büyümesini, güçlenmesini engelledi.