Roma Dönemi Cam Sanatı Özellikleri

'Tarih Bölümü' forumunda EyLüL tarafından 17 Şub 2012 tarihinde açılan konu


  1. Roma Dönemi Cam

    Cam bir ergime malzemesi olarak, ne tam katı ne de tam sıvıdır. Temel içeriği silisyum oksit yani ince kum adlı bir maddedir. Bunun dışında saydam bir görünüm için sodyum ve potasyum, renk vermesi için ise maden oksitler kullanılmaktadır. Bu maden oksitlere örnek verecek olursak; demir (mavi, sarı, yeşil) kobalt (lacivert) bakır (yeşil) altın (kırmızı, pembe) gümüş (sarı) magnezyum (mor) gibi bir çok renklendirme aracı bulunmaktadır. Endüstri devrimi sonrasında sanayileşen cam içinde farklı özellikler barındırmaktadır. Kullanılan bütün malzemeler belli bir ısıda durması gereken metal kazan yani pota içinde eritilerek cam hamuru oluşturulmaktadır. İşlenmesi için camın 900 ila 1200 derecelik ısıda olması gerekmektedir. Potanın içinde 1100 derecede kalması ideal olanıdır. Camı işlemek için ısı çok önemli bir unsur olup, cam atölyeleri bu yüzden 24 saat çalışır vaziyettedir. Sıcak cama şekil verildikten sonra en fazla 800 dereceye kadar soğumaktadır. Bundan sonrası ise kademeli olarak soğutulmalıdır aksi takdirde camın çatlamasına sebep olunabilir. Bu antik dönem atölyeleri içinde geçeridir. 9.yy.’da Suriye’de bulunan bir el yazmasında erken dönem cam atölyelerinden bahsetmektedir, bu bilgiler bu el yazmasından elde edilmiştir. Coğrafya farklı olsa bile cam atölyelerinin çalışma durumları birbirine benzemektedir. Dünya’da ilk cam atölyesi Yunanistan’da olan Korinth atölyesidir, 11.yy.’a tarihlenmektedir.

    KULLANILAN ALETLER
    Camda kullanılan aletler genellikle demirden yapılmaktadır. Bu aletler üfleme çubuğu yani pipo, yardımcı demir çubuklar, makas, pens, kıskaç, kepçe, spatuladır.

    ROMA DÖNEMİ CAMLAR
    Roma’da savaşşsız bir düzen hakimiyeti olduğundan sanata oldukça fazla vakit ayırmışlardır. İmparatorluk sarayı atölyeleri yalnızca imparator hizmetinde üretim yapmaktadır. İmparator’a üretilen bu cam eşyalara ‘lüks obje’ denmektedir. Bu cam objelerinin Romada stratejik özelliği iyi ilişkiler geliştirmek için diğer İmparatorlara hediye etmek üzere gönderildiği bilinmektedir.Roma’da camın henüz yaygınlaşmadığı dönemde üretim ile süsleme tekniği bir arada yapılmaktadır. Cam sadece İmparator’a yapıldığından üretilen her ürün lüks obje olarak sayılmaktadır. Bu dönemde kaburgalı kaseler, dökme cam örnekleri ve bezeme teknikleri görülmektedir. Bezeme ise cam şekillendirilip soğuduktan sonra kesme tekniği kullanılarak yapılmaktadır. Kesme tekniğini ise iki şekilde yapıldığı bilinmektedir; birincisi çark üzerinde ikincisi ise serbest elledir. Döküm tekniğinde ise büstlerin yapıldığı görülmektedir. Üretim ile süslemenin bir arada yapıldığı eserler mozaik cam kaselerde görülmektedir. Romalılar bu cam mozaik kaselerin içine genellikle kadın yüzünü betimlemişlerdir. İç dekorasyona önem veren Romalılar aynı zamanda duvarlarda pano olarak mozaikleri de kullanmışlardır. Bu dönemde cam takı malzemesi olarak da kullanılmıştır.İ.S. 1.yy. cam sanatı için bir dönüm noktasıdır. Cam yaygınlaştıktan sonra ustalar tekniklerini geliştirmişlerdir. Üfleme tekniği bu dönemde ortaya çıkmıştır. Bu teknik ile birlikte günlük kullanılan cam eserlerin sayısı oldukça artmıştır. Cam günlük kullanım objesi olduktan sonra ekonominin içine girmiş ve halka indirgenmiştir. İmparator Dioklatianus camda fiyat tarifesini ortaya çıkarmıştır.Endüstri haline gelen camla birlikte üfleme tekniği gelişmiş ve böylece daha özgür ve özgün eserler üretilmiştir. Artık mitolojik kökenli hikayeler cam da süsleme aracı olarak kullanılmaktadır. İstiridye, üzüm, boynuz gibi çeşitli formlarda şişeler üretilmeye başlanmıştır. Sidonlu ustalar artık ürettikleri camın üzerine imzasını atmaya başlamıştır.
    4.yy. Roma İmparatorluk sisteminin parçalandığı bir yüzyılı içermektedir. Doğu ve Batı’da devlet sistemi dil, antik kültür aynı kalmıştır fakat din değişmiştir. Doğu Hristiyan Batı ise Pagan inanışındadır. 4.yy. erken hristiyanlık, geç antikite veya geç Roma erken Bizans olarak adlandırılmaktadır. Bu değişim sanatı da etkilemiştir. Hristiyanlığa vurgu yapan bir grup eserlerin üretildiği bilinmektedir. Altın Sandviç tekniği ile yapılan camlarda genellikle İsa’nın betimlendiği görülmektedir. Bu yüzyılda deneysel yöntemlerin hakim olduğu ilginç bir dönem olarak tanımlanabilir.

    CAM ÜRETİM TEKNİKLERİ
    İç kalıp tekniği, mozaik cam tekniği, üfleme tekniği, aplike tekniği, millefiori tekniği, filigran tekniği, cameo tekniği, kesme tekniği, ani ısı değişimi tekniği, presleme tekniği, dökme tekniği, lif bağlama tekniği, aplike tekniği ve altın sandviç tekniğidir.