Reşat Nuri Güntekin Edebi Kişiliği ve Eserleri

'Biyografi' forumunda Belinay tarafından 28 Mart 2012 tarihinde açılan konu



  1. Reşat Nuri Güntekin


    Doğum 25 Kasım 1889-İstanbul
    Ölüm 7 Aralık 1956-Londra
    Meslek Yazar, siyasetçi
    Dönem Cumhuriyet Dönemi
    Reşat Nuri Güntekin, Cumhuriyet döneminin önde gelen roman, hikaye ve tiyatro yazarıdır. Müfettişlik yaptığı için Anadolu'yu bir kamera gibi izledi ve bu sayede Anadolu insanı yakından tanıdı. Eserlerinde Anadolu'daki yaşamı ve toplumsal sorunları ele aldı. 1950 yılında UNESCO’nun Türkiye temsilcisi ve talebe müfettişi olarak Paris’e gitti. Paris kültür ateşeliği yaptı. 1939'da ise Çanakkale milletvekili olarak TBMM'de bulundu. Bu görevini 1946'ya kadar sürdürdü.

    HAYATI
    1889 yılında İstanbul’un Üsküdar semtinde doğan Güntekin, ilk öğrenimine Üsküdar Selimiye’de başladı ve ardından Çanakkale mahalle mektebine kaydoldu. Burada bir buçuk yıl kadar kaldıktan sonra İzmir’de Frerler Mektebi’ne gitti ve burada okulu bitirmeden girdiği bir sınavı kazanarak İstanbul Darülfunun Edebiyat Şubesi’ne geçti. 1912 yılında burada mezun olan Güntekin, ilk görevine Bursa’da Fransızca öğretmeni olarak başladı. Ardından İstanbul’a gelerek çeşitli okullarda Fransızca, Türkçe, felsefe ve pedagoji öğretmenliği yaptı.

    1927 yılında Milli Eğitim Bakanlığı müfettişliğine tayin edildi ve Çanakkale’den milletvekili seçilene kadar bu görevini sürdürdü. İki dönem milletvekilliği yaptıktan sonra yeniden döndüğü müfettişliğe başmüfettiş olarak devam etti. 1954 yılında emekliye ayrıldıktan sonra yakalandığı akciğer kanserinden kurtulamadı ve 1956 yılında hayatını kaybetti. Kabri Karacaahmet Mezarlığı’ndadır.

    EDEBİ KİŞİLİĞİ
    Edebiyata olan ilgisi çocuk yaşta başlamış olan Güntekin’in, bu hevesi Halit Ziya Uşaklığil’in kitaplarıyla pekişmiştir. Babasının memuriyeti dolayısıyla pek çok şehir ve kasaba gezmiş olan Reşat Nuri, edindiği bu gözlemleri kitaplarında zengin bir malzeme olarak kullanmıştır.

    Genç Kalemler’e yazdığı ilk makalesi ile edebiyat dünyasına girmiş olan Güntekin, La pensee turque dergisi ve Zaman Gazetesi’ne edebiyata özellikle tiyatroya dair makaleler de yazmıştır.

    İlk hikayesi ‘’Eski Ahbap’’, ilk romanı ‘’Harebelerin Çiçeği’’ , ilk piyesi ise ‘’Hakiki Kahramanlık’’ adlı eserleridir. Yalnız Reşat Nuri’ye asıl şöhretini kazandıran ‘’Çalıkuşu’’ adlı romanıdır. Vakit gazetesinde yayınlandıktan sonra 1922 yılında kitap halinde yayımlanan Çalıkuşu, bu tarihten günümüze kadar sürekli olarak okuyucuların ilgisini çeken ve en çok basılan romanlar arasına girmiştir.

    1923/24 yıllarında bir grup arkadaşı ile beraber ‘’Kelebek’’ adlı haftalık mizah dergisini çıkarmıştır. Bundan sonra tiyatro, hikaye, roman, mizah, tenkit, tercüme, uyarlama, antoloji, sözlük alanlarında pek çok kitap yayımlamış ve dergilerde yazıları çıkmıştır.

    KALEM DİLİ
    İlk bakışta aşk konusu üzerine kurulmuş gibi görünen romanları, gerçekte verilmek istenen mesajların şahıs ve olaylar ile örülmüş edebi metinleridir. Bu bakımdan genel anlamıyla tezli roman kategorisine giren yazıları, başta Çalıkuşu olmak üzere romanlarının çoğunun Türk okuyucusu tarafından hemen her dönemde sevilerek okunmasının nedeni bu eserlerin sevgi, merhamet ve şefkat duyguları ile işlenmiş olmasındadır.

    İlk romanlarında anlatımında duygu ağrılıklı iken daha sonraki dönemlerde yazdığı romanlarında duygu yönü ihmal edilerek toplum meselelerini ön plana çıkarmıştır. Bu açıdan bakıldığında Güntekin’in eserlerinin içtimai tenkit romanı olarak değerlendirmek mümkün olduğu gibi yer yer ironik bir ifade ile bu tenkidi de desteklemektedir.

    Genellikle klasik roman yapısı içinde kalan eserlerinin neredeyse tamamında kahramanlardan birinin ağzından nakletmiştir. Roman kahramanları arasında öğretmenler, memurlar, doktorlar ve subayların ayrı bir yeri vardır ve özellikle öğretmenler ve doktorlar Güntekin’in romanlarında yüceltilmiştir.

    Anadolu’nun hemen her bölgesine eserlerinde geniş yer veren Reşat Nuri, romanlarının konuları bakımından da zenginlik göstermektedir.

    Oyunlarının bir kısmı sıradan okul piyesleri iken ekserisi profesyonel sahneler için yazılmış olan eserlerdir. Konularının çoğu romanları ile paralellik göstermektedir.

    ESERLERİ
    Romanları; Çalıkuşu, Dudaktan Kalbe, Gizli El, Damga, Akşam Güneşi, Bir Kadın Düşmanı, Yeşil Gece, Acımak, Yaprak Dökümü, Kan Davası, Son Sığınak, Harabelerin Çiçeği, Eski Hastalık

    Hikayeleri; Recm, Gençlik ve Güzellik, Roçilk Bey, Eski Ahbap, Sönmüş Yıldızlar, Tanrı Misafiri, Leyla ile Mecnun, Olağan İşler

    Tiyatroları; Gönül, Hançer, Kızıl Şenlik, İstiklal, Bir Köy Hocası, Ağlayan Kız, Hülleci, Taş Parçası, Bir Yağmur Gecesi, Ümidin Güneşi, Vergi Hırsızı, Yol Geçen Hanı, Kırçiçeği