Mudanya ve Lozan Barış Antlaşması

'Tarih Bölümü' forumunda Wish tarafından 4 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. Mudanya Ateşkesi ve Lozan Barış Antlaşması

    MUDANYA MÜTAREKESİ
    (11 EKİM 1922)

    Sebepleri:

    1-Yunanlıların kesin olarak malüb olması
    2-İngilterenin politik yalnızlığa düşmesi.
    3-İngiliz dominyonlarının bıkkınlık göstermesi.
    4-Lloyd George hükümetinin sert eleştirilere maruz kalması
    5-Mustafa Kemalin SSCB ile yardımlaşma ma-nev¬ralarına girmesi.
    TBMM, İngiltere, Fransa, İtalyanın doğrudan ka-tıldığı ve Yunanlıların Mudanya açıklarından bir gemiden dolaylı olarak takip ettiği Mudanya Müta-rekesi görüşmeleri 3 Ekim 1922de başladı.

    Mütarekenin Maddeleri:

    1-Yunanlılar Doğu Trakyayı 15 gün içinde Me-riçe kadar boşaltacak; bölgede Türk yönetimi 30 gün sonra başlayacaktır.
    2-İstanbul ve çevresinin yönetimi TBMMye bıra-kılacaktır.
    3-Türk ordusu barış imzalanana kadar; Çanak-kale ve Kocaeli Yarımadasında belirlenen çizgide dura¬caktır.
    4-Türkiye barış imzalanana kadar Doğu Trak-yada 8000 jandarmadan daha fazla güç bulundurmaya¬caktır.
    5-Boğazların durumu yapılacak olan antlaşma ile belirlenecektir.

    Mütarekenin Önemi:

    1-Savaşın silahlı mücadele dönemi sona erip; dip¬lomatik mücadele dönemi başladı.
    2-Lloyd George hükümeti istifa etti.
    3-İsmet Paşa diplomatik başarısını ispat etti.
    4-Doğu Trakya savaş yapılmadan kurtarıldı.
    5-Osmanlı yönetimi mütarekeye çağrılmamakla ve İstanbul ve çevresinin yönetimi TBMMye bırakıl-makla Osmanlı Devletinin hukuken sona erdiği ka-bul edildi.
    6-İngiltere TBMMnin meşruluğunu tanıdı.

    LOZAN ANTLAŞMASI (24 TEMMUZ 1923)

    Mustafa Kemal; Yunanlıların İzmirde yaptığı tahri¬batın görülerek, Yunanistandan daha fazla savaş tazminatı alınması ve görüşmeleri daha ya¬kından takip edebilmek için barış görüşmelerinin İzmirde olmasını istemiştir. Görüşmelerin tarafsız bir ülkede olmasını isteyen Avrupalı devletler ise görüşmelerin İsviçrenin Lozan kentinde olmasına karar vermiştir.
    Rauf Orbay bakanlar kurulu başkanı olduğu için görüşmelere katılmak istemiş; fakat görüşmelere Mondros Mütarekesini imzalayan bir kişinin gide-meyeceğini savunan Mustafa Kemal; barış görüş-melerine İsmet paşanın gitmesini uygun bulmuştur.
    Görüşmelere TBMM adına baş delege olarak İs-met İnönü, Rıza Nur ve Hasan Saka katılmıştır.
    Mustafa Kemal TBMM delegelerinden; barış görüşmeleri esnasında kapitülasyonlar ve Ermeni meselesi hakkında taviz verilmemesini istemiştir.
    Lozanda barış görüşmeleri 20 Kasım 1922de başladı. Borçlar, Irak sınırı, kapitülasyonlar, Bo¬ğazlar ve İstanbulun boşaltılması meselesinden dolayı görüşmeler 4 Şubat 1923de kesildi.
    Yahudi cemaati lideri Haim Naim Efendinin ara-buluculuğu sonucunda görüşmeler 23 Nisan 1923-de tekrar başlayıp, 24 Temmuz 1923de so-nuçlandı.

    a-Sınırlar:

    1-Doğu Sınırı: Kars Antlaşması ile belirlenen sı-nır ölçü alındı.
    2-Irak Sınırı:Musul petrol bölgesini Türkiyeye bırakmak istemeyen İngiltere Irak sınırının çizilme-sinde sorun çıkardı. Görüşmelerde vakit kaybedil¬mek istenmediğinden dolayı, Irak sınırı meselesi-nin, Lozan Görüşmelerinden sonra Türkiye ile İn-giltere arasındaki ikili görüşmelerle halledilmesi kararlaştı-rıldı.
    Açıklama: Irak sınırının çizilmesi, Lozanda çö-züme ka¬vuşturulamayan tek meseledir.
    3-Suriye Sınırı:Ankara Antlaşması ile belirlenen sınır ölçü alındı.

    b-On İki Ada:İtalyaya bırakıldı.


    c-Ege Adaları:Bozcaada ve Gökçeada dı-şındaki diğer adaların Yunanistana, silahlandırmamak şar-tıyla bırakılmasına karar verildi.
    d-Boğazlar:Boğazlar başkanlığını Türk delege-nin yapacağı şekilde bir komisyon tarafından yöne-tilecektir. Bu komisyon milletler cemiyeti tarafın¬dan denetlenecek ve statü milletler cemiyetinin garantisinde olacaktır.Boğazlardan serbest geçiş olacaktır. Ticaret gemilerinin geçişi serbest olacak; fakat savaş gemileri tonaja tabi tutulacaktır. Türk askeri olağanüstü durumlar hariç boğazlar bölgesi¬nin 20 km gerisinde duracaktır.

    Açıklama:
    Türkiye açısından Lozan antlaşması-nın en sakat maddesi boğazlarla ilgili maddesi olmuş-tur. Bu madde adeta Türkiyeyi malüb durumuna düşü-rerek, Türkiyenin egemenlik haklarını kısıt¬lamıştır.
    e-İstanbulun Boşaltılması:Antlaşmanın imza-lanmasından 6 hafta sonra İstanbul boşaltıla¬caktır.
    Açıklama:İşgalciler 2 Ekim 1923de İstanbulu terk etti.

    f-Kapitülasyonlar ve Düyun-ı Umumiye:
    Kapitülasyonlar ve Düyun-ı Umumiye kaldırıldı.

    g-Borçlar:
    Osmanlının en fazla Fransaya borcu olduğundan dolayı, borçlar en fazla Fransa ile tartı¬şıldı. Borçların I. Dünya Savaşı sonucunda Os-manlıdan ayrılan devletlerle TBMM arasında pay-laştırılarak ödenmesine ve TBMMnin üzerine düşen borcu taksitler halinde ödemesine karar ve¬rildi.

    h-Ermeni Meselesi: Kapandı.


    ı-Azınlıklar:
    TBMM, azınlıklar bahane edilerek iç işlerine karışılmaması için bütün azın¬lıkları Türk vatan-daşı kabul etti. İstanbuldaki Rumlar ile Batı Trakyadaki Türkler hariç; diğer azınlıkların ve dışa-rıdaki Türklerin ülkelerine dö¬nebileceği kabul edildi.

    i-Yabancı Okullar:Yabancı okulları iç mese¬lesi sayan TBMM Lozan Görüşmelerinde yabancı okulları tartışma konusu yaptırmadı.

    k-Savaş Tazminatı:Yunanistan, Karaağaç böl-ge¬sini savaş tazminatı olarak Türkiyeye verecektir.

    Açıklama: Bu madde Trakyanın I. Dünya Sava-şı öncesin¬deki sınırını değiştirmiştir.

    l-Patrikhane:Patrikhane İstanbulda kalacaktır. Patrik seçimini, başka devletleri iç işlerine karış-tırmak istemeyen Türkiye yapacaktır. Türkiye Or¬todoks din adamlarının belirlediği üç adaydan birini patrik olarak tayin edecektir. Patriğin siyasal yetki¬leri olmayacaktır.

    m-Kıbrıs: İngiltere kendi toprağı saydığı Kıbrısı görüşmeler esnasında tartışma konusu yaptırmadı.

    Lozan Antlaşmasının Önemi:

    1-Türkiye Devleti tanındı.
    2-Osmanlı devletinin sona erdiği kabul edildi.
    3-Türk devletinin tam bağımsızlığı kabul edildi.
    4-Osmanlının bıraktığı asırlık sorunlar kapandı.
    5-Devrimler için ortam hazırlandı.
    6-Sevr Antlaşması yürürlükten kalktı.
    7-Sömürge altında yaşayan milletlere örnek ol-du.

    Lozan Antlaşmasının Eleştirilen Yönleri:

    1-Batı Trakya ve Ege Adalarının geri alınama-ması
    2-Patrikhanenin İstanbulda kalması
    3-Musulun alınamaması
    4-Boğazların statüsü
    Açıklama:Lozanı eleştirenlerin; günün şartları-nı, bilme¬diği veya düşünmediği anlaşılmaktadır. Ta-rihçi araştırdığı olayın geçtiği dönemin şartlarını bilmek zorundadır.

    Lozan Antlaşmasının Özellikleri:

    1-I. Dünya Savaşı sonrasında imzalanan ant-laşma¬lar arasında günümüze kadar geçerliliğini koruyan tek antlaşmadır.
    2-I. Dünya Savaşı sonucunda imzalanan en son antlaşmadır.
    3-Yeni bir devletin kurulduğunu belgelemiştir.
    4-23 Ağustos 1923de II. Meclis tarafından onay-landı.
    5-Rusya ve Bulgaristan sadece Boğazlar rejimi için katıldı.
    6-143 maddedir.

    Lozanı I. Dünya Savaşından Sonra İmzalanan Antlaşmalardan Ayıran Farklar:

    1-Askeri kısıtlamalar yoktur.
    2-Türkiye savaş tazminatı vermemiştir
    3-Türkiyeye ekonomik yaptırımlar uygulanma-mış¬tır.
    4-Zaferi simgelemektedir.
    5-Türkiye eşit devletler statüsündedir.