Hoca İshak Efendi Hayatı ve Eserleri

'Biyografi' forumunda EyLüL tarafından 11 Haziran 2012 tarihinde açılan konu



  1. Hoca İshak Efendi Hayatı ve Eserleri


    Osmanlılar devrinde yetişen meşhur fen alimidir. Mühendishane-i Berr-i Hümayun hocalarındandır.

    HAYATI
    Kesin olmamakla beraber, bazı kaynaklarda 1774 yılında Narta’da doğduğu yazılmıştır. Bir kısım kaynaklarda babasının Nartalı bir Musevi olduğu yazılı ise de, hal tercümeleri yazan bir padişah katibi olan İsmet Efendi, araştırmaları neticesinde Karlovalı bir Müslümanın oğlu olduğunu tesbit edilmiştir.



    Babasının ölümü üzerine tahsil için İstanbul’a gelmiş, kısa zamanda icazet alarak, matematik, astronomi, metalurji ve jeoloji sahalarında büyük alim olmuştur. Türkçe, Arapça, Farsça, Rumca, İbranice, Fransızca ve Latinceyi çok iyi bilen İshak Efendi, 1816 yılında Mühendishane-i Berr-i Hümayun’un matematik hocalığına tayin edilmiştir. 1824 yılında Divan-ı Hümayun tercümanlığına getirilmiştir. 1828 yılına kadar bu vazifede bulunan İshak Efendi, bu tarihte Balkanlarda inşa edilen kalelerin teftişi ile görevlendirilmiştir. Balkanlardan dönüşünde tekrar Mühendishane-i Berr-i Hümayunda müderrisliğe devam etmiştir. 1831 yılında bu okulun müdürlüğüne tayin edilmiştir. Bu görevdeyken ders programını yenileştirmiş ve öğretim kadrosunu kuvvetlendirmiştir. Yetersiz hocaların görevlerine son vermiştir. Bir süre sonra mübarek yerlerin tamiri için Hicaz’a gönderilmiştir. Vazifesini bitirip dönerken Mekke’de 1834 yılında hayatını kaybetmiş ve oraya defnedilmiştir. Mühendishane’nin üstündeki kabristana, hatırlanmak ve hayır duaya sebep olmak üzere mektep tarafından, adı ve ölüm tarihi yazılı bir taş diktirilmiştir.

    MEZİYETLERİ
    İshak Efendi, fen ilimlerine dair birçok eser yazmış ve ilk defa fen sahasındaki kitapları batı dillerinden Türkçeye tercüme etmiştir. Batılı bilim adamlarının yazdığı ilmi eserlere vakıf olan İshak Efendi, ilmi ıstılahları tatbik ve karşılıkları bulunmayan ilmi ıstılahlara da isim tayinine muvaffak olmuştur.



    BAŞLICA ESERLERİ
    Mecmua-i Ulum-i Riyaziyye

    Usul-i İsaga

    Nisle-ül Hıyam