Fethullah-I Mûsuli Kimdir Kısaca

'Biyografi' forumunda zamaneanne tarafından 30 Haz 2012 tarihinde açılan konu

  1. Fethullah-I Mûsuli Kısaca Hayatı




    Fethullah-I Mûsuli Biyografisi





    Musullu (Musuli) unvanı ile tanınmış olan Fethullah Efendi, Türkistan yöresinden (Bu günkü Türkmenistandan geldiği sanılmakta, fakat doğum yeri ve tarihi hususunda bilgi yoktur.) Musul vilayetine gelerek, Musul ve Bağdatta öğrenim gören, -fen bilimleri, sosyal ve dini bilimlerde dâhil olmak üzere- çok yönlü bir bilim adamıdır.


    Müderrislik ve şeyhlik mertebelerine yükselmiştir. Musulda bulunduğu sırada, fıkıh (İslam hukuku) konularındaki bazı görüş ve beyanları nedeni ile devrin yönetimiyle ters düşmüştür. O tarihte, Darendeli Hüseyin Paşa, birinci defa Musul valisidir (H.1136–1139 / M.1723–1726). Hüseyin Paşa, bu esnada Fethullah El Musuli ile tanışmış, akabinde derin bir dostluk tesis olunmuştur. Hüseyin Paşanın İki yıl üç ay süren birinci valilik görevi sonunda (ikinci defa valiliğe atanması H.1140. Görev süresi bir yıl) Musuldan ayrılırken, Şeyh Fethullah el Musuliyi Darendeye davet ederek, orada eğitim vermesi hususunda ikna etmiştir. Fikir ve görüşleri nedeniyle, Musulda pek huzurlu olmayan Fethullah el Musuli, Hüseyin Paşanın bu teklifini kabul ederek Darendeye gelmiştir.

    Bir eserinde kendisini şöyle ifade eder: “Fethullah el Musuli el Hanefî el Kâdirî: sümme en Nakşibendî bin el Mevlâ Mahmut bin Ahmet bin Şabân. Başka bir eserinde de künyesini şu şekilde vermiştir: “Fethullah bin eş Şeyh el Mevla Mahmut el Musuli el Hanifi el “Matüridi el Nakşibendî el Kadiri. Buradan babasının adının Şeyh Molla Mahmut olduğu anlaşılmakta, bir önceki künyede ise dedesinin ve de büyük dedesinin isimlerini vermektedir. El Matüridi ibaresi, itikadını; El Kadiri, terimi ise Nakşibendiliğin Kadiri kolundan olduğunu göstermektedir. Torunu Müftü Mehmet Namık Efendiden sonra aile, Namıkzadeler olarak tanınmıştır. 1934 yılında yürürlüğe giren soyadı yasasıyla birlikte de, Paksoy soyadını almışlardır. Ailenin bu gün yaşayan fertleri, Darende, Adana, Osmaniye, Antakya, İstanbul, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Muğla illeri başta olmak üzere, muhtelif yerlerde ikamet etmektedirler.

    Din bilimleri ve diğer bilim dallarındaki tarzı ve bilgeliği, zekası, çalışkanlığının yanında Tanrı vergisi bir yeteneğe sahip olduğu anlaşılan Fethullah el Musuli gibi bir bilim adamının Darende gibi küçük bir kasabada 200ün üzerinde eser vermiş olması, senelerce müftülük ve müderrislik yapması. Anadolu kültürü ve Türk bilim ve inanç hayatına vurulmuş olan bir mühürdür.

    Fethullah El Musuli, ağırlıklı olarak Arapça dilini kullanarak, 200 den fazla kitap yazmıştır. 35 kadar el yazması eseri Darende Mehmet Paşa Halk Kütüphanesindeyken, Konya Bölge El yazmaları Kütüphanesine gönderilmiştir. Eserlerinden bazıları, Şeyh Hamid-i Veli Kütüphanesinde mevcuttur. Ayrıca Kayseri ve Bursa Kütüphanelerinde de 11 tane eseri kayıtlı bulunmakta, Sivas Kütüphanesinde de eserleri olduğu söylenmektedir. Hüseyin Paşanın isteği üzerine, i Siyasiyat adlı eseri yazmıştır. Mehmet Paşa Halk Kütüphanesinde Fethullah El Musulinin oğullarından Muhammed Darendeviye ait eserler de bulunmaktadır.