Edat Nedir, Edat çeşitleri, Edatla ilgili örnekler

'Etüt Merkezi' forumunda HazaN tarafından 16 Eylül 2010 tarihinde açılan konu


  1. Edat;Tek başlarına anlamları olmayan, başka kelimelerle öbekleşerek değişik ve yeni anlam ilgileri kuran, birlikte kullanıldıkları kelimelere cümlede anlam ve görev kazandıran kelimelere edat denir.

    Bazı dil bilgisi kitapları bağlaçları, edatları ve ünlemleri bir araya getirerek edatlar başlığı altında şu şekilde sınıflandırır:

    -Bağlama edatları bağlaçlar
    -Son çekim edatları edatlar
    -Ünlem edatları ünlemler

    Edatın Özellikleri

    1- Türkçede isimler ve fiiller anlamlı kelimelerdir. Edatlar ise tek başlarına anlam ifade etmezler; ancak cümlede anlam kazanır veya sadece diğer kelimelere anlam katarlar.

    2- Kelimeler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurduğu için edatlara yardımcı kelimeler de denir.

    3- Edatlar önceki kelimeyle sonraki kelime arsında anlam ilgisi kurar. Bağlaçtan ve zarflardan farkı, yeni bir anlam ilgisi koruyor olmasıdır.

    4- Edatlar cümleden çıkarılınca cümlenin anlamında bir eksiklik, daralma veya bozulma olur.

    5- Tek başlarına kullanamazlar. Başka kelimelerle birleşerek sıfat ya da zarf görevli öbekler oluştururlar.

    6- Tek başlarına iken isim, sıfat, zarf, bağlaç olarak kullanılabilir. Bu durumda edat olmaktan çıkar

    7- Bazı edatlar sadece hâl ekleri ile birlikte kullanılırlar. Bazıları da üzerlerine ek alabilirler

    8- Cümlede veya isim tamlamasında isim görevi alabilir; ek-fiil alarak yüklem olabilir.

    BAŞLICA EDATLAR

    “ile
    “Araç, alet, neden, zaman, birliktelik ilgisi kurar.

    “gibi

    Benzetme edatlarındandır.
    Yalın hâldeki kelimelerle birlikte kullanılır.
    Benzetme, eşitlik anlamları katar.
    Birlikte kullanıldığı kelime ile birlikte sıfat, zarf ve isim olabilir.

    “sanki

    Benzetme edatıdır.
    “san ve “kinin birleşiminden oluşmuştur.

    “kadar, -E kadar

    Benzetme edatlarındandır.
    Yalın hâldeki veya –E yönelme eki almış kelimelerle kullanılır.

    “üzere, üzre

    “Amaç, koşul, zamanda yakınlık, gibilik anlamları katar.

    “-E göre

    Yönelme hâl ekiyle birlikte kullanılır, yani bu eki almış kelimelerden sonra gelir.
    Kendi üzerine de ek alabilir.

    “karşı

    “-E yönelme hâl ekiyle kullanılarak “için, hakkında, yönelme, ilgili olma anlamları katar.
    Zaman bildiren kelimelere eklenip “doğru, sularında anlamları katar ve zarf öbeği oluşturur.

    “diye

    Amaç ve neden ilgileri kurar.

    “doğru

    Yönelme eki ile birlikte kullanılarak yön bildirir.
    Zamanda yakınlık bildirerek zarf öbeği de oluşturur.
    Ad, sıfat ve zarf da olabilir. Bu durumlarda edat değildir.

    “dolayı, ötürü

    Ayrılma hâl ekiyle birlikte neden ilgisi kurar.

    “karşın, rağmen “

    Yönelme ekiyle birlikte karşıtlık ilgisi kurar.

    “beri

    “-dEn ayrılma hâl ekiyle birlikte eylemin başlangıç yerini ve zamanını belirler.

    “yalnız

    İsim, sıfat, zarf ve bağlaç olarak kullanılabilen bu kelime “sadece, bir tek anlamına gelmek şartıyla edat olarak da kullanılabilir. Bu yönüyle diğer kelime türlerinden ayırt edilebilir.

    “ancak

    “yalnız, sadece, özgülük, sınırlandırma, olsa olsa anlamları katar.

    “değil

    İsim cümlelerinin yüklemini olumsuzlaştırır.
    Olumsuz eylem cümlelerini olumlu; olumluları da olumsuz yapar:

    “mi

    -Soru edatıdır.
    -Farklı anlam ilgileri kurar.
    -Ek alabilir.
     



  2. evet arkadaşlar edatlar ve çeşitleri vardır edat çeşitleri :
    -gibi
    -sanki
    -kadar -e kadar
    -ile
    -üzere-üzre
    -E göre
    -karşı
    -diye
    -doğru
    -dolayı,ötürü
    -karşın,rağmen
    -beri
    -yalnız
    -ancak
    -değil
    -mi
    bunlar sadece bazıları evet umarım size bir nebze yardımcı olabilmişimdir hepsini teker teker anlatmak isterdim ama ellerim çok yoruldu
    sevgilerimle
     



  3. Çok sağol çok yardımcı oldu :)