Ali Kuşçu Matematiğe Kazandırdıkları Yenilikler

'Ders notları' forumunda YAREN tarafından 10 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu



  1. Ali Kuşçunun Matematiğe Katkıları Nelerdir

    ALİ KUŞÇU XV. YÜZYILIN ÜNLÜ ASTRONOM VE MATEMATİK BİLGİNİ

    Babası, Horasan ve Maveraünnehir bölgesinin hükümdarı Uluğ Beyin kuşçubaşı (doğancıbaşı) olduğundan, daha çok bu adla meşhur olan Ali, XV. Yüzyılın başlarında dünyaya geldi. Doğum yeri ise, Maveraünnehir bölgesinin Semerkant şehri kabul edilmektedir.
    Küçük yaşta astronomi ve matematiğe büyük ilgi duyan Ali KUŞÇU, ilk öğrenimini Uluğ Beyin hükümdarlığı sırasında doğum yeri olarak kabul edilen Semerkantta tamamladı. Hükümdar ve çağın ünlü bilgini Uluğ Beyden, Kadızade Rumi, Gıyasüddin Cemşid ve Muinüddin Kaşiden astronomi ve matematik dersleri aldı.


    Ali KUŞÇUnun bilime katkılarını sıralamadan önce, özellikle onun yalnız telif eserlerle değil, eğitim-öğretim ve yetiştirdiği bilginlerle çağını aşan bir bilgin olduğunu belirtmekte yarar var.
    Ayrıca Ali KUŞÇUya evrensel bilim adamlığı ünvanını kazandıran etkenin Semerkant Rasathanesinde çalışması ve Zic-i Uluğ Beye (Uluğ Beyin Kataloğu) katkıda bulunması olduğunu da belirtmemiz gerekir. Bilndiği gibi Zic-i Uluğ Bey yada Zic-i Gürgani olarak adlandırılan yıldız kataloğu, başta Uluğ Bey olmak üzere Gıyaseddin Cemşid, Kadızade Rumi ve Ali KUŞÇUnun rasathanede yaptıkları ortak çalışmanın bir ürünüdür. Eserin hazırlanması sırasında önce Gıyaseddin Cemşidin arkasından Kadızade Ruminin öldürülmesi ile yarıda kalan katalog, Ali KUŞÇU tarafından tamamlandığından, özellikle onun esere büyük katkısı oldu ki, Uluğ Bey eserin ön sözünde Ali KUŞÇU için “değerli oğlumuz sözünü kullanarak, hem bir öğrenciden çok dost ve evlat olarak yaklaştığını ve hem de esere büyük katkısını ortaya koymaktadır. Bu nedenle Zic-i Uluğ Beye Ali KUŞÇUnun bir eseri olarak bakılabilir. Bu düşünceden hareketle sözünü ettiğimiz eserin astronomiye katkısını belirtmeye çalışalım ki bu, aynı zamanda Ali KUŞÇUnun da bilime yapmış olduğu katkılardır.
    1018 yıldızın konumunu içeren Zic-i Uluğ Bey, dört bölümü kapsar.

    Birinci bölüm, farklı kimseler tarafından kullanılan değişik kronoloji sistemlerini ,
    İkinci bölüm pratik astronomi,
    Üçüncü bölümyer merkezli evren sistemine göre hareket eden gök cisimlerinin görünen hareket konularını,
    Dördüncü bölüm ise, astroloji konusundadır.

    Astronomi ve matematik konusunda ortaya koyduğu eserlerin yanı sıra bilime yaptığı katkılardan bir diğeri ise, Fatihin teklifi ile İstanbula geldikten sonra başlattığı bilimsel çalışmalardır. İstanbulda Ayasofya Medresesi (Üniveristesi) müderrisliğine (profesörlüğüne) getirildikten sonra, Osmanlı Devletinin ilk matematik ve astronomi hocası unvanını kazanan Ali KUŞÇU, özellikle astronomi, ve matematik konularında çağının sınırlarını aşacak kadar önemli eğitim ve öğretim çalışmalarında bulunmuş ve üniversitesinin programlarını yeniden düzenlemiştir.

    ESERLERİ

    Ali KUŞÇUnun matematik ve özellikle astronomi kitapları, Osmanlı medreselerinde Batı bilim anlayışının yerleşmesinden sonra da uzun süre okutulmuştur. Bunlardan ortak bir çalışma olarak bahsettiğimiz Zic-i Uluğ Beyi dışarıda tutacak olursak, en önemli eserlerinden bazıları şunlardır:

    1. Zic-i Uluğ Bey Şerhi : Zic-i Uluğ Bey adlı yıldız kataloğunun açıklaması olan eser, Farsça yazılmış olup, çağını en ileri kuramsal matematik bilgilerini içerir.

    2. Risaltül-Fethiye : 19. yüzyılda İstanbul Mühendishanesinde (Teknik Üniversitesi) ders kitabı olarak okutulan bu eser, Ali KUŞÇUnun Risale fil-Heye adlı eserinin Arapçasıdır. Ali KUŞÇU bu eserin sonuna gök cisimlerinin yere uzaklıklarını gösteren bir bölüm ekleyerek, Otlukbeli Zaferinin bir armağanı olarak Fatihe sunmuştur. Bu eserde Ali KUŞÇU ekliptiğin eğimini 23o 30 17 olarak tespit etmiştir ki bu, günümüz modern astronomi verilerine de oldukça yakındır.

    3. Risale-i Muhammediye : Ali KUŞÇUnun Semerkantta iken Frasça olarak yazdığı Risale fil Hesab adlı kitabını sonradan Arapçaya çevirerek gene Fatihe sunduğu eser, matematik konusunda yazılmıştır.

    4. Risale-i Hisap (Aritmetik Risalesi)

    5. Tecrid'ül Kelam (Sözün Tecridi)

    6. Risale-i Adudiye

    7. Unkud-üz zvehir fi Man-ül Cevahir (Mücevherlerin Dizilmesinde Görülen Salkım)

    8. Vaaz

    9. İstiarad
     



  2. Cevap: Ali Kuşçu Matematiğe Kazandırdıkları

    ya matematiğe kazandırdıklarını istiyorum. ali nesin, ali kuşçu,fezagürsey,kerim erim,abdülhamid ibn türk lütfen:)